Suomas dearvvašvuohtafuolahusa ámmátolmmoš merke buohcceáššegirjjiide dieđuid, mat leat dárbbašlaččat dikšuma ordnema, plánema, ollašuhttima ja čuovvuma dorvvasteami várás.

  • Buohcceáššegirjjiide dahkkojuvvojit merkemat juohke bálvalandáhpáhusas.
  • Buohcceáššegirjemerkemat, sáddenbábir ja dikšuma čoahkkáigeassu galget dahkkojuvvot viđa jándora siste bálvalandáhpáhusa nohkama maŋŋel.
  • Buohcceáššegirjjit seailluhuvvojit dábálaččat 12 jagi olbmo jápmima maŋŋel.

Buohcceáššegirjjit furkejuvvojit Buohccedieđu arkiivii

Suomas buohcceáššegirjjit leat elektrovnnalaš hámis. Dearvvašvuohtafuolahusa ámmátolbmot furkejit buohccedieđuid Áel:a bajás doallan Buohccedieđu arkiivii, mii viidu veahážiid mielde gokčat buot dearvvašvuohtafuolahusa bálvalanbuvttadeddjiid. Fuorká-bálvalusas leat dieđut dain dearvvašvuohtafuolahusa doaibmaovttadagain, mat juo furkejit buohccedieđuid Buohccedieđu arkiivii.

Olgoriikkalaš buohcci buohccedieđut registrerejuvvojit ja furkejuvvojit Buohccedieđu arkiivii seamma ládje go Suomas orruid buohccedieđut.

Dus lea vuoigatvuohta oažžut iežat buohccedieđuid dikšunaddis.

Sáhtát maid geahččat iežat buohccedieđuid Iežasfuorká-bálvalusas. Bálvalusas sáhtát maid ásahit miehtamiid ja gieldduid iežat buohccedieđuid geavaheamis sierra dearvvašvuohtafuolahusa ovttadagain sihke furket dikšundáhtu ja/dehe ealaluobahandáhtu. Bálvalusa geavaheapmi gáibida suopmelaš identitehtadovddaldaga.

Buohccedieđut leat luhtolaččat

Buohcceáššegirjjiide merkejuvvon dieđut dollojuvvojit čiegusin. Dieđuid buvttadan dearvvašvuohtafuolahusa bealli oažžu geahččat buohccedieđuid almmá buohcci miehtama haga, jos das lea dikšungaskavuohta buohccái. Buohccedieđut sáhttet luobahuvvot jos attát dasa miehtama maid nuppi dearvvašvuohtafuolahusa doaibmi atnui dikšumat jotkkolašvuođa dorvvasteami várás.

Fuolat buohccedieđuidat sirdáseamis

Jos ohcalat dikšumii Supmii, čielggat maid buohcceáššegirjjiid dikšunaddi dárbbaša ja man gillii áššegirjjit galget leat (suoma-, ruoŧa- vai eŋgelasgillii). Fuolat áššegirjjiid jorgaleamis ja daid doaimmaheamis dikšunaddi ovttadahkii.

Dárbbašlaš buohcceáššegirjjit sáhttet leat ovdamearkka dihte sáddenbábir ja buohccemuitalus, main oidnojit dieđut du buozalmasain sihke dutnje addojuvvon dikšumis ja dahkkojuvvon doaibmabijuin. Dikšunaddi sáhttá dárbbašit maid sierralágán dutkanbohtosiid vástádusaid, ovdamearkka dihte laboratoriaseassovástádusaid, govvanrahkadandutkamiid cealkámušaid ja röntgengovaid.

Dikšunáigodaga maŋŋel oaččut suoma- dehe ruoŧagiel dikšunčoahkkáigeasu, mas leat dieđut du buozalmasain, addojuvvon dikšumis sihke mearrádusat, mat gusket du joatkkadikšuma. Jos joatkkadikšumat dáhpáhuvvá olgoriikkain, fuolat áššegirjjiid jorgaleamis ja das, ahte diehtu sirdása beallái, man ovddasvástádussan joatkkadikšun lea. Sáhtát maid ságastallat dikšunaddiin vejolašvuođas doaimmahit dikšunčoahkkáigeasu dehe eará dikšumat čoahkkáigeassoáššegirji eará gillii, ovdamearkka dihte eŋgelasgillii.