Suomas gielddain lea ovddasvástádus máŋggain sosiála- ja dearvvašvuohtabálvalusaid ordnemiin, dego almmolaš dearvvašvuohtafuolahusas. Suomas sosiáladorvvu ovdamuniid hálddaša earret eará Áel.

Suomas orrumiin dárkkuhuvvo dábálaččat, ahte dus lea ruovttugielda Suomas. Magistráhta registrere olbmo gieldda orrun ruovttugieldalága vuođul. Ruovttugielda registrerejuvvo álbmotdiehtoregisttarii ja dat dárkkuha, ahte sáhtát geavahit buot gieldda ordnen sosiála- ja dearvvašvuohtabálvalusaid. Mávssát bálvalusaid geavaheamis dušše ruovttugieldalačča dehege gieldda orru áššehasmávssu. Du ruovttugielddas lea ovddasvástádus goluin, mat leat šaddan dearvvašvuohtafuolahusa dikšumis.

Suoma sosiáladorvui gullet maid ruhtaovdamunit, maid hálddašit earenoamážit Áel, bargoealáhatlágádusat ja barggohisvuohtakássat. Ovdamearkka dihte bargoealáhatlágádusat mákset bargoealáhagaid ja bargguhisvuohtakássaid ovddasvástádussan lea dietnasii čatnasan bargguhisvuohtabuhtadusa máksin. Áel máksá máŋggaid sosiáladorvvu ovdamuniid, dego mánáidruđa, buohcanbeaiveruđa, bargomárkandoarjaga ja álbmotealáhaga. Dasa lassin Áel máksá buohccedikšunbuhtadusaid, go geavahat Suomas priváhta dearvvašvuohtafuolahusa bálvalusaid dehe oasttát apteaikkas reseaptadálkasiid. Maiddái Áel árvvoštallá du orruma Suomas sosiáladorvvu láhkaásaheami guoskadeamis addojuvvon lága vuođul, mii vuođđuduvvá orrumii.

Áel mearrida maid, gulatgo Suoma buohcanodjui. Jos don leat oadjuduvvon buohcama várás Suomas, oaččut geavahussásat Áel-goartta. Oadjudeamis buohcama várás mearriduvvo buohcanoadjolága vuođul.

EU-láhkaásaheapmi sáhttá addit vuoigatvuođa almmolaš dearvvašvuohtafuolahusa bálvalusaid geavaheapmái ja Suoma sosiáladorvvu ovdamuniide, vaikko it oroše Suomas

EU-láhkaásaheapmi dehe riikkaidgaskasaš sosiáladorvosoahpamuš sáhttá addit dutnje vuoigatvuođa Suoma sosiáladorvvu ovdamuniide, vaikko it oro Suomas bissovaččat. Dábálaččat lea gažaldat nuppi EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas boahtán bargis, gii oažžu bargamis vuođul vuoigatvuođa muhtin dehe buot sosiáladorvvu ovdamuniide Suomas, vaikko son ii oro bissovaččat Suomas.

Ilmmut riikii- dehe riikkasfárrema magistráhtii ja Áel:ii

Lea dehálaš, ahte dagat ilmmuhusa bissovaš dehe badjel golbma mánu bisti riikii- ja riikkasfárrema sihke magistráhtii ja Áel:ii. Ilmmuhusa Áel:ii sáhtát dahkat Áel:a áššiid dikšunbálvalusas dehe skoviin Y 38 (riikkasfárren) dehe Y 77 (riikiifárren).