Áhpehisvuohta ja riegádahttin olgoriikkain

Oaččut áhpehisvuhtii ja riegádahttimii dálkkasdieđalaččat vealtameahttun dikšuma eurohpalaš buohccedikšungoarttain EU- ja Eeg-riikkain ja Šveiccas. Jos ohcalat olgoriikkaide riegádahttit, govččat ieš dikšuma goluid. Áel buhtte goluid maŋálgihtii seamma ákkaiguin go, jos livččet ožžon danveardásaš dikšuma Suomas priváhta dearvvašvuohtafuolahusas.


Oaččut áhpehisvuhtii ja riegádahttimii dálkkasdieđalaččat vealtameahttun dikšuma eurohpalaš buohccedikšungoarttain, go orodat gaskaboddasaččat nuppi EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas. Gaskaboddasaš orodemiin dárkkuhuvvo dábálaččat olgoriikkain orodeapmi, mii bistá vuollái jagi.

It sáhte goitge geavahit eurohpalaš buohccedikšungoartta, jos leat ohcalan olgoriikkaide áhpehisvuođa dikšuma dehe riegádahttima várás. Goarta ii geavahuvvo diliin, main olgoriikkaide mátkkošteami ággan lea dearvvašvuohtabálvalusaid geavaheapmi.

Sáhtát lupmosit ohcalit nuppi EU-riikii riegádahttit dehe geavahit áhpehisvuođa čuovvuma dearvvašvuohtabálvalusaid. Sáhtát ohcalit geavahit dearvvašvuohtabálvalusaid maiddái eará riikkaide, muhto dat mearridit dikšumii beassamisttát álbmotlaš láhkaásaheami vuođul. Mávssát dákkár diliin buot goluid ieš.

Muhtin diliin EU- ja Eeg-riikkaid ja Šveicca dearvvašvuohtafuolahusa bálvalanbuvttadeaddjit gáibidit áhpehisvuođa ja riegádahttima dikšuma várás dikšumii beassama ovdalobi. Jos orodat riikkas gaskaboddasaččat, dikšun galggašii goitge ožžojuvvot eurohpalaš buohccedikšungoarttain. Sáhtát problemadiliin váldit oktavuođa Áel:a riikkaidgaskasaš áššiid guovddážii.

Jos mávssát ieš áhpehisvuođa dehe riegádahttima dikšuma olgoriikkain, sáhtát ohcat Áel:s buhtadusa guđa mánu siste skoviin SV 128.

Riegádahttin nuppi EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas

Jos orodat gaskaboddasaččat EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas ja dárbbašat riegádahttindikšuma, don galggat oažžut dikšuma eurohpalaš buohccedikšungoarttain seamma áššehasmávssuin go riikkas orru riikka almmolaš dearvvašvuohtafuolahusas.

Riegádahttindikšuma áššehasmávssuid mearri molsašuddá riikkaid mielde. Muhtin EU-riikkain riegádahttima dikšun lea nuvttá báikkálaš almmolaš dearvvašvuohtafuolahusas.

Jos mávssát ieš gaskaboddasaš orodeami áigge dáhpáhuvvan riegádahttindikšuma goluid, sáhtát oaččut buhtadusa juogo dikšuma addán riikka buohcanoadjolágádusas dehe Áel:s. Jos ozat buhtadusa Áel:s, golut sáhttet buhttejuvvot dan meari rádjái, mii livččii leamaš danveardásaš dikšuma gollu almmolaš dearvvašvuohtafuolahusas mielde ruovttugielddastat.

Jos vásedin ohcalat nuppi EU-riikii riegádahttit, dus lea vuoigatvuohta beassat dikšumii seamma ládje go báikkálaš orruin. Islánda, Liechtenstein ja Šveica mearridit iešheanalis váldetgo dat du áššehassan plánejuvvon riegádahttindikšuma várás.

Jos ohcalat riegádahttit nuppi EU- dehe Eeg-riikii dehe Šveicii, mávssát ieš dikšuma buot goluid. Áel buhtte dikšungoluid maŋálgihtii seamma ládje go jos livččet geavahan priváhta dearvvašvuohtafuolahusa bálvalusaid Suomas. Alccesis báhcán goluid meari sáhttá árvvoštallat Áel:a buhtadusmearremávssuid mielde.

Riegádahttin EU:a olggobealde

Jos riegádahttimat dáhpáhuvvá eará báikkis go EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas, Áel buhtte dikšungoluid maŋálgihtii Suoma buohcanoadjolága mielde, jos don leat ožžon dikšuma gaskaboddasaš orodeamát áigge. Buhtadusat máksojuvvojit seamma ládje go jos livččet geavahan priváhta dearvvašvuohtafuolahusa bálvalusaid Suomas. Alccesis báhcán goluid meari sáhttá árvvoštallat Áel:a buhtadusmearremávssuid mielde.

Rávvehatfitnamat olgoriikkain

Eanaš riikkain ii leat seammalágán etniid- dehe mánáidrávvehatvuogádat go Suomas. Eurohpalaš buohccedikšungoarttain don galggat oažžut áhpehisvuođa čuovvuma dikšuma nuppi EU- dehe Eeg-riikkas dehe Šveiccas dalle, go orodat riikkas gaskaboddasaččat. Áhpehisvuođa čuovvuma dutkamušat sihke čuovvun- ja doavtterfitnamiid mearri ja áiggit sáhttet olgoriikkain spiehkastit olunai suopmelaš vuogádagas.

Jos don leat áhpeheapmin ja vuolgime olgoriikkaide, soaba rávvehagas ovddalgihtii áhpehisvuođat čuovvuma áššiin. Ávžžuhahtti lea, ahte čielggadat ovddalgihtii maid čuozáhatriikka áhpehisvuođa, riegádahttima ja etniidfuolahusa dearvvašvuohtabálvalusaid. Sihkkarastte áiggebále earenoamážit riegádahttima geavada  meannudemiid.

Fuolat das, ahte áhpehisvuođat čuovvuma diehtu manná dikšunaddiid gaskkas Suomas ja olgoriikkain. Riikkaid gaskkas eai leat elektrovnnalaš diehtovuogádagat buohccedieđuid várás, nu ahte doaimmat dárbbašlaš buohcceáššegirjjiid dikšunaddái olgoriikkain. Jorgalahte dárbbu mielde áššegirjjiid gillii, man dikšunaddi ipmirda.